Whisky basiskennis Whisky basiskennis: van graan tot glas Whisky is een gedistilleerde drank van graan, water en gist, die rijpt op houten vaten. In Europa moet whisky minstens drie jaar op het vat liggen en minimaal 40% alcohol bevatten. Op deze pagina lees je hoe whisky gemaakt wordt, welke soorten er zijn, wat het vat met de smaak doet en hoe je whisky proeft. Hoe wordt whisky gemaakt? Whisky proeven Whisky in het kort Ingrediënten: graan (gerst, mais, rogge of tarwe), water en gistProductie: mouten, maischen, vergisten, distilleren en rijpenRijping: in Europa minimaal drie jaar op houten vaten, meestal eikenhoutAlcohol: minimaal 40%, bij cask strength (vatsterkte) vaak 50 tot 60%Leeftijd op het etiket: de leeftijd van de jongste whisky in de flesIn de fles rijpt whisky niet verder. Alle smaakontwikkeling gebeurt in het vat. Hoe wordt whisky gemaakt? Van graan tot whisky gaat in vijf stappen. Hieronder de korte versie. 1 Mouten Gerst wordt geweekt tot hij kiemt en daarna gedroogd. Wordt dat gedaan boven een vuur van turf, dan krijgt de whisky later een rokerige smaak. 2 Maischen De gemoute gerst wordt gemalen en gemengd met warm water. Zo komen de suikers uit het graan vrij in een zoete vloeistof. 3 Vergisten Gist zet de suikers in een paar dagen om in alcohol. Het resultaat lijkt op bier zonder hop, met zo’n 8% alcohol. 4 Distilleren In koperen ketels wordt de alcohol eruit gedistilleerd, meestal twee keer, in Ierland vaak drie keer. Zo ontstaat een heldere, sterke spirit. 5 Rijpen De spirit rijpt jarenlang op eikenhouten vaten. Daar krijgt whisky zijn kleur en een groot deel van zijn smaak. Turf en gemoute gerst: de basis voor rokerige whisky. Koperen pot stills, waarin de whisky wordt gedistilleerd. Lees alles over hoe whisky gemaakt wordt Welke soorten whisky zijn er? De naam van een whisky vertelt je van welk graan hij is gemaakt en of hij uit één of meerdere distilleerderijen komt. SoortWat is het?Bij vomFASS bijvoorbeeldSingle maltAlleen gemoute gerst, van één distilleerderijPenderyn, Mackmyra, Macduff, MiltonduffSingle grainOok andere granen dan gerst, van één distilleerderijBelgische Single Grain, Lone Hawthorn Double WoodBlended maltEen mix van single malts van verschillende distilleerderijenIslay Blended Malt CragabusBlended whiskyEen mix van malt- en grainwhisky’sBouchon d’Or, Amrita MumbayBourbonAmerikaanse whiskey van minimaal 51% mais, gerijpt op nieuwe, uitgebrande eiken vatenKoval “Chicago’s Finest”Single caskGebotteld uit één enkel vat, vaak op vatsterkteThe Private Casks: Macduff, Craigellachie, Tormore Whisky of whiskey? In Schotland, Japan en Canada schrijven ze meestal whisky, in Ierland en de Verenigde Staten meestal whiskey. Het verschil zit in de herkomst, niet in de kwaliteit. Alle whisky soorten uitgelegd Het vat maakt de whisky Uit de ketel komt een heldere spirit. Kleur, zachtheid en een groot deel van de smaak komen uit het vat. Wat er eerder in dat vat zat, proef je terug. Bourbonvat Vanille, karamel en kokos. Het meest gebruikte vat. Sherryvat Gedroogd fruit, rozijnen, noten en een rijke zoetheid. Wijn- en portvat Rood fruit, honing en soms een zoete, likeurachtige toets. Nieuw eikenhout Krachtige vanille, kruiden en hout. Typisch voor bourbon. Lees meer over de invloed van het vat Bij vomFASS staat de whisky zelf ook in vaten. Je proeft in de winkel en wij tappen hem vers in de fles die jij kiest. Whisky proeven in vier stappen Whisky proeven is iets anders dan drinken. Met deze vier stappen haal je er meer uit. 1 Kijken Bekijk de kleur. Een donkere whisky heeft vaak op sherry- of wijnvaten gelegen. 2 Ruiken Ruik rustig, met je mond een beetje open. Zo prikt de alcohol minder en ruik je meer. 3 Proeven Neem een kleine slok en laat hem door je hele mond gaan. Wat proef je: zoet, fruit, hout, rook? 4 Afdronk Let op wat er blijft hangen na het doorslikken, en hoe lang. Uitgebreid: zo proef je whisky Bekijk het whisky smaakwiel Veelgestelde vragen Hoe lang moet whisky rijpen? In Europa minimaal drie jaar op houten vaten. Veel whisky’s rijpen langer, vaak 8 tot 12 jaar of meer. Voor Amerikaanse bourbon geldt geen minimumtermijn, maar “straight bourbon” rijpt minstens twee jaar. Wordt whisky beter als je hem lang bewaart? Nee. Whisky rijpt alleen in het vat. Een fles van 12 jaar oud blijft 12 jaar, ook als hij tien jaar in de kast staat. Wat betekent de leeftijd op het etiket? De leeftijd is die van de jongste whisky in de fles. Staat er 12 jaar, dan heeft alle whisky erin minstens 12 jaar op het vat gelegen. Wat is cask strength? Cask strength (vatsterkte) betekent dat de whisky niet met water is verdund voor het bottelen. Het alcoholpercentage ligt dan vaak tussen 50 en 60%. Met een paar druppels water open je de smaak. Wat zijn The Private Casks? Dat is de eigen bottelserie van vomFASS: losse vaten die vomFASS selecteert uit het vatenmagazijn in Schotland en op vatsterkte bottelt. Bijvoorbeeld onze Macduff 13 jaar. Waarom smaakt whisky rokerig? Door turf. Als gemoute gerst gedroogd wordt boven een turfvuur, neemt hij de rook op. Die rooksmaak blijft na het distilleren in de whisky. Bekende rokerige whisky’s komen van het Schotse eiland Islay. Proef het zelf Lezen over whisky is leuk, proeven is beter. In onze winkel in Wassenaar proef je alles voordat je kiest. Naar de whisky proeverij Bekijk alle whisky's